In de hoofdstukken VI (Naar Orléans) en VII (Haar verdere veroveringen) in mijn boek, volgen we Jehanne vanaf het moment dat Poitiers haar – na onderzoek – als het ware ‘groen licht’ geeft voor de strijd.
Maar nog vóór ze één stad kon veroveren, kreeg ze een hele entourage mee: een twaalftal mensen, een hofhouding haast, alsof ze al een veldheer van naam was. Plus het materieel dat bij zo’n rol hoorde: een harnas op maat, een zwaard, een banier en… twaalf paarden. Een ‘kleine manège’ als het ware. Hierbij een overzichtje van de verschillende soorten paarden die men in de middeleeuwen gebruikte. Let wel: deze woorden zijn meestal historisch, maar een paar leven voort (trottier/hackney), of het concept leeft voort (telgang/ambling), terwijl de middeleeuwse ‘functieklassen’ als systeem vandaag verdwenen zijn.
|
Term |
Wat is het (kort) |
Typisch gebruik |
Waarde (relatief) |
|
destrier |
strijdros (topsegment) |
slagveld, toernooi, prestige top-oorlogspaard |
zeer hoog |
|
coursier |
snel, krachtig oorlogspaard (lichter dan destrier) |
veldtocht / snelle inzet, oorlog, soms jacht |
hoog |
|
palefroi |
palfren, palfrei (leenwoord in het ndl); comfortabel rij- en paradepaard |
reis- en paradepaard, ceremonie, jacht (elite) |
midden-hoog |
|
haquenée |
meestal (rij-)merrie, dociel, vaak zachte gang; haknee (leenwoord), ‘dames’paard |
comfortabel reizen, hofgebruik (vaak dames) |
midden (kan hoog zijn) |
|
roussin / roncin |
stevige allrounder, ros (‘gewoon’ rij-/werkpaard) |
reis, dagelijks werk, soms oorlog (voor minder vermogenden) |
laag-midden |
|
trottier |
‘goede draver’ (gang/kwaliteit, geen vast type) |
verplaatsing in draf, praktisch gebruik; rij-/menpaard dat vlot draaft |
variabel (vaak midden) |
|
ambleur / amblier |
paard met amble-gang* |
lange afstanden met comfort |
variabel (comfort verhoogt vaak waarde) |
|
sommier (cheval de somme) |
pak-/lastpaard |
bagage, proviand, logistiek |
laag |
* De amble-gang is een ‘laterale’ gang waarbij het paard de benen van dezelfde zijde bijna tegelijk verplaatst: linksvoor met linksachter, rechtsvoor met rechtsachter. Het is dus geen draf (diagonaal) en ook geen galop. Dit is belangrijk omdat de beweging veel ‘gladder’ is dan draf, waardoor je als ruiter minder wordt door elkaar geschud. Daarom waren amblers/telgangers gegeerd voor lange afstanden en comfortabel reizen. (Nederlandse term: telgang, en het paard: telganger). Bron: CNRTL – Centre National de Ressources Textuelles et Lexicales, geraadpleegd 15-11-2025, en Wikipedia Fr.
Jehanne slaagde er op 8 mei 1429 in Orléans van de Engelsen te bevrijden.
Voor de Fransen was het opbreken van het beleg een offensieve overwinning op een relatief kleine groep vijanden, die waarschijnlijk gedemoraliseerd waren door het voorafgaandelijke lange beleg. Ze waren erin geslaagd de val van de strategisch gelegen stad te voorkomen, maar ze hadden bij lange na niet het gehele Engelse leger verslagen. Het was echter een zeer belangrijke symbolische overwinning, die Karel als het ware uit zijn verdoving haalde.
Het (voorlopig) buitenspel zetten van het beste leger van Europa, vond in heel Europa veel weerklank.
Bovendien meldden veel vrijwilligers zich nu aan voor het leger van Karel VII, ook al kon deze hen niet afdoende betalen… Tot dan had hij alle moeite van de wereld gehad om edelen warm te maken voor zijn leger. Velen wilden er nu wèl bij horen.
Na deze eerste overwinning konden de Fransen nog een aantal andere plaatsen heroveren: Jargeau op 12 juni, Meung (het huidige Meung-sur-Loire) volgde op 14 juni. Beaugency volgde op 17 juni, terwijl dè overwinning van de Fransen op de Engelsen op 18 juni 1429 plaatsvond: Patay.
Patay werd dan ook de grote overwinning genoemd, bijna een revanche op de schande van Azincourt, zoals nog te lezen is op de gedenkplaat in de kerk van Patay. Op het slagveld in Patay wordt de slag uitgelegd zoals u op deze afbeelding kunt zien (eigen foto).
