5 augustus 1392: de dag waarop Karel VI de Welbeminde zijn verstand verloor

Op 5 augustus 1392 trekt koning Karel VI met zijn leger door het woud bij Le Mans. Hij is drieëntwintig jaar oud, en zijn onderdanen noemen hem de Welbeminde, omdat hij enkele jaren eerder de macht had overgenomen van zijn ooms, die het land naar eigen goeddunken bestuurden. Die zomerdag zou zijn bijnaam voorgoed veranderen.

Een strafexpeditie naar Bretagne

De aanleiding voor de tocht ligt in Parijs. In juni 1392 pleegde Pierre de Craon er een aanslag op Olivier de Clisson, de connetabel van Frankrijk en een vertrouweling van de koning. Craon vluchtte naar Bretagne, waar hertog Jan IV hem onderdak gaf. Omdat de hertog ook met de Engelsen heulde, besloot Karel VI hem persoonlijk tot de orde te roepen, en hij trok aan het hoofd van zijn leger naar het westen.

Wat er in het woud gebeurde

Het is een drukkend hete dag. Plots springt een haveloze man uit de struiken, grijpt de teugel van het koninklijke paard vast en roept dat de koning niet verder mag rijden, omdat hij verraden is. De man wordt weggeduwd, maar de koning is zichtbaar aangedaan. Even later, aan de rand van het woud, dommelt een page in het zadel in en laat zijn lans kletterend tegen de helm van een andere ruiter vallen. Bij dat geluid trekt Karel VI zijn zwaard en valt hij in blinde razernij zijn eigen gevolg aan, in de overtuiging dat hij overvallen wordt. Vier mannen komen om het leven voor men hem kan overmeesteren.


Afbeelding rechts: Karel VI valt in het woud bij Le Mans zijn eigen gevolg aan. Uit de Kronieken van Froissart, ca. 1475. Bibliothèque nationale de France, Français 2646. Wikimedia Commons Publiek domein.

Van de Welbeminde tot de Waanzinnige

Het blijft niet bij die ene aanval. Op 28 januari 1393 vatten tijdens een gemaskerd bal in Parijs de pakken van de koning en enkele hovelingen vuur. Vier dansers komen om in de vlammen, en de koning ontsnapt alleen omdat de jonge hertogin van Berry hem met haar rokken beschermt. Tot zijn dood in 1422 wisselen heldere periodes af met aanvallen waarin hij zijn eigen vrouw, koningin Isabella van Beieren niet herkent, en haar zelfs verstoot. Zo wordt Karel le Bien-Aimé ook Karel le Fou.

 

Afbeelding links: Het Bal des Ardents van 28 januari 1393. Uit de Kronieken van Froissart, ca. 1470-1472. British Library, Harley 4380. Wikimedia Commons Publiek domein.

Waarom dit belangrijk is voor het verhaal van Jehanne

De waanzin van de koning laat een machtsvacuüm achter. Zijn broer Lodewijk van Orléans en zijn oom Filips de Stoute, hertog van Bourgondië, en later diens zoon Jan zonder Vrees betwisten elkaar het bestuur. In 1407 laat Jan zonder Vrees Louis d’Orléans in Parijs vermoorden, en de twist mondt uit in een bloedige burgeroorlog tussen Armagnacs en Bourguignons. Die verdeeldheid opent de deur voor de Engelsen en leidt tot het rampzalige Verdrag van Troyes van 1420, waarbij de eigen zoon van Karel VI als troonopvolger onterfd wordt.

Zonder dat verdrag, en zonder de wanhopige toestand waarin het Frankrijk achterliet, was er wellicht nooit nood geweest aan een meisje uit Domremy dat het land kwam redden. In de jaren van de waanzin hadden koningin Isabella en Lodewijk van Orléans samen veel invloed, en aan het hof gingen er al snel geruchten over hen. Wat dat met Jehanne te maken kan hebben, onderzoek ik in mijn boek.

Meer achtergrond lees je in Aan het vuur ontsnapt…? Het andere verhaal van Jeanne Darc, te bestellen via de webshop.

Hoor je dit verhaal liever live? Ik geef ook lezingen voor verenigingen, cultuurkringen, bibliotheken, reisclubs…
Meer informatie vind je op de lezingenpagina of telefonisch op 0494 57 03 76.

Scroll naar boven