26 augustus 1346: de Engelse boogschutters zegevieren bij Crécy

Op 26 augustus 1346 werd het Franse leger bij Crécy-en-Ponthieu, tussen Amiens en de monding van de Somme, volledig in de pan gehakt. Het was de eerste grote veldslag van de Honderdjarige Oorlog, en hij zou de manier van oorlogvoeren voorgoed veranderen.

De slag bij Crécy. De overwinnende Engelsen staan rechts.
Kronieken van Froissart, handschrift van Lodewijk van Gruuthuse, Brugge, ca. 1470-1475. BnF, Français 2643, fol. 165v. 

Een koning die de Franse kroon opeist

Zoals we in een vorige blog zagen, eiste koning Edward III van Engeland via zijn moeder de Franse kroon op. Zes jaar eerder, op 24 juni 1340, had hij de vloot van zijn rivaal Filips VI van Valois vernietigd bij Sluis in Vlaanderen. Aangemoedigd door dat succes landde hij op 12 juli 1346 bij Saint-Vaast-la-Hougue in Normandië, met zo’n 750 schepen en naar schatting 12.000 tot 15.000 man. Twee weken later veroverde hij Caen, dat door zijn troepen geplunderd werd.

Filips VI mobiliseerde snel zijn troepen. De kronieken spreken van 50.000 man, moderne historici houden het eerder op een leger van ongeveer 25.000, wat nog steeds bijna het dubbele was van het Engelse leger. Edward trok daarop noordwaarts, richting de Somme en Vlaanderen, waar hij steun genoot van de steden. Op 24 augustus stak hij de Somme over via de doorwaadbare plaats van Blanchetaque en sloeg hij zijn kamp op aan de rand van het bos van Crécy. Toen de Fransen vanuit Abbeville naderden, stelden de Engelsen zich op een helling op en groeven ze kuilen tegen de vijandelijke ruiterij.

Een strijd met moderne trekjes

De Fransen kwamen pas laat in de namiddag van zaterdag 26 augustus aan, vermoeid na een lange mars. Eerst schoten de Genuese kruisboogschutters in dienst van de Franse koning. Volgens de kronieken brak er net toen een onweersbui los, en hun natte pezen verloren veel van hun kracht. De Engelse boogschutters hadden hun pezen tijdens de bui van hun bogen gehaald en droog bewaard. Vanaf hun helling lieten ze een regen van pijlen neerkomen, en voor elke kruisboogschicht schoten zij er verschillende af. Toen de zon na de bui doorbrak, scheen ze de Fransen recht in de ogen.

De Franse ridders zagen hoe machteloos de Genuezen waren en reden hen ongeduldig omver om zelf aan te vallen, waarbij ze zonder aarzelen hun eigen voetvolk vertrapten. Golf na golf stormden ze de modderige helling op, tot in het donker, en telkens werden ze door de pijlen neergemaaid. Voetknechten uit Wales en Cornwall slopen tussen de gevallen ridders door en doodden hen met lange messen, in plaats van hen gevangen te nemen voor losgeld zoals de ridderlijke gewoonte voorschreef. Toen de jonge prins in moeilijkheden kwam, weigerde zijn vader volgens Froissart versterking te sturen: de jongen moest zijn sporen zelf verdienen.

Een graaf van Vlaanderen en een blinde koning

Ongeveer 1500 ridders en schildknapen bleven op het slagveld achter. Onder hen was Lodewijk van Nevers, graaf van Vlaanderen, die aan Franse zijde vocht. Ook de blinde koning Jan van Bohemen, graaf van Luxemburg, sneuvelde. Hij had zich door zijn ridders aan hun paarden laten vastbinden om toch mee te kunnen strijden. Filips VI zelf raakte gewond en vluchtte ‘s nachts met een klein gevolg naar het kasteel van La Broye, waar hij volgens Froissart aan de poort riep: “Doe open, het is de ongelukkige koning van Frankrijk.”

Edward III telt de doden op het slagveld van Crécy.
Kronieken van Froissart, Parijs, ca. 1410.Koninklijke Bibliotheek, Den Haag, 72 A 25, fol. 144r.

Wat er na Crécy kwam

Edward III trok niet op naar Parijs. Hij sloeg het beleg voor Calais, dat na elf maanden viel en meer dan twee eeuwen Engels bleef. De Engelse handboog zou de Fransen nog twee keer verpletteren, bij Poitiers in 1356 en bij Azincourt in 1415. Dat lezen we in een volgende blog. Pas op 18 juni 1429 keerde het tij bij Patay. Daar overviel de Franse voorhoede onder La Hire en Xaintrailles de Engelse boogschutters vóór die hun scherpe palen in de grond konden slaan. Jehanne trok met het Franse hoofdleger mee. Hoe Frankrijk na tachtig jaar nederlagen het tij keerde, en welke rol zij daarin speelde, lees je in mijn boek.

Meer hierover lees je in Aan het vuur ontsnapt…? Het andere verhaal van Jeanne Darc, te verkrijgen via de webshop.

Verenigingen, cultuurkringen, bibliotheken, reisclubs… die een lezing over het boek willen organiseren,
kunnen contact opnemen via de contactpagina, of telefonisch op 0494 57 03 76.

Scroll naar boven